Thạc sĩ chính quy và tại chức khác gì nhau về chương trình, bằng cấp và cơ hội nghề nghiệp? Bài viết này Bmentor sẽ giúp bạn phân tích cụ thể để bạn chọn đúng hình thức phù hợp với hoàn cảnh của mình.
1. Thạc sĩ chính quy và tại chức là gì?
Trước khi so sánh thạc sĩ chính quy và tại chức khác gì, cần hiểu rõ định nghĩa của từng hình thức. Luật Giáo dục đại học sửa đổi 2018 không còn dùng khái niệm “tại chức” trong văn bản pháp lý, nhưng thực tế người học vẫn quen gọi như vậy. Dưới đây là cách phân biệt chính xác.
1.1. Hệ chính quy (đào tạo tập trung toàn thời gian)
Chương trình thạc sĩ chính quy yêu cầu học viên học tập trung toàn thời gian, thường từ thứ Hai đến thứ Sáu theo lịch cố định của nhà trường. Hình thức này phù hợp với người chưa đi làm hoặc có thể nghỉ việc trong thời gian đào tạo. Thời lượng học tập dày đặc hơn, giúp học viên hoàn thành chương trình nhanh hơn trong 1,5 đến 2 năm.
1.2. Hệ vừa học vừa làm / tại chức (đào tạo không tập trung)
Hệ vừa học vừa làm, hay còn gọi là tại chức, tổ chức học vào buổi tối các ngày trong tuần hoặc tập trung vào cuối tuần. Đây là hình thức đào tạo không tập trung, thiết kế cho người đang đi làm toàn thời gian. Thời gian đào tạo thường kéo dài hơn ít nhất 20% so với chương trình chính quy cùng ngành.
Hệ vừa học vừa làm, hay còn gọi là tại chức, tổ chức học vào buổi tối các ngày trong tuần hoặc tập trung vào cuối tuần
2. Điểm giống nhau giữa thạc sĩ chính quy và tại chức
Nhiều người lo ngại rằng bằng tại chức sẽ kém giá trị hơn bằng chính quy. Thực tế, hai hình thức này có nhiều điểm tương đồng quan trọng mà người học cần biết trước khi quyết định.
2.1. Cùng chuẩn chương trình, chuẩn đầu ra
Cả hai hình thức đều phải tuân theo khung chương trình đào tạo chuẩn do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định. Số tín chỉ bắt buộc, nội dung học phần, yêu cầu luận văn và tiêu chí tốt nghiệp là như nhau. Học viên hệ vừa học vừa làm không học ít hơn hay dễ hơn về mặt nội dung, chỉ khác về lịch học và thời gian hoàn thành.
2.2. Cùng yêu cầu ngoại ngữ đầu vào và đầu ra
Điều kiện ngoại ngữ đầu vào (Bậc 3) và chuẩn đầu ra (Bậc 4) áp dụng như nhau cho cả hai hệ. Học viên vừa học vừa làm cũng phải đạt chứng chỉ ngoại ngữ tương đương B2 trước khi được công nhận tốt nghiệp. Không có ngoại lệ nào về yêu cầu này dựa trên hình thức đào tạo.
2.3. Bằng thạc sĩ có giá trị tương đương theo Luật GDĐH sửa đổi 2018
Đây là điểm quan trọng nhất mà nhiều người chưa nắm rõ. Kể từ ngày 1/7/2019, Luật Giáo dục đại học sửa đổi 2018 quy định bằng tốt nghiệp không ghi hình thức đào tạo. Bằng thạc sĩ hệ chính quy và vừa học vừa làm đều có giá trị pháp lý ngang nhau. Nhà tuyển dụng và cơ quan nhà nước không thể phân biệt hai loại bằng này chỉ qua văn bằng.
Bằng thạc sĩ có giá trị tương đương theo Luật GDĐH sửa đổi 2018
3. Điểm khác nhau giữa thạc sĩ chính quy và tại chức
Dù bằng cấp tương đương, hai hình thức này vẫn có những khác biệt thực tế mà người học cần cân nhắc kỹ trước khi đăng ký.
3.1. Hình thức và thời gian học tập
Chương trình chính quy học tập trung ban ngày, liên tục từ thứ Hai đến thứ Sáu. Hệ vừa học vừa làm linh hoạt hơn với lịch học buổi tối hoặc cuối tuần. Sự khác biệt này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng duy trì công việc trong thời gian học.
Người học chính quy thường khó đi làm toàn thời gian song song. Ngược lại, hệ vừa học vừa làm cho phép học viên duy trì công việc hiện tại, thậm chí tích lũy kinh nghiệm thực tiễn trong khi học.
3.2. Thời gian đào tạo
Theo quy định, thời gian đào tạo hệ vừa học vừa làm phải dài hơn ít nhất 20% so với hệ chính quy cùng ngành. Với chương trình chính quy kéo dài 2 năm, hệ vừa học vừa làm thường mất 2,5 năm. Người học cần tính toán điều này nếu muốn hoàn thành bằng thạc sĩ trong một mốc thời gian cụ thể.
3.3. Đối tượng phù hợp
Hệ chính quy phù hợp với người vừa tốt nghiệp đại học, chưa có việc làm ổn định hoặc muốn chuyên tâm nghiên cứu.
Hệ vừa học vừa làm phù hợp hơn cho người đã đi làm từ 1 đến 5 năm và muốn nâng cao trình độ mà không gián đoạn sự nghiệp. Lựa chọn đúng hình thức giúp người học cân bằng giữa việc học và cuộc sống tốt hơn.
Hệ chính quy phù hợp với người vừa tốt nghiệp đại học, chưa có việc làm ổn định hoặc muốn chuyên tâm nghiên cứu
4. Bằng thạc sĩ tại chức có được học lên tiến sĩ không?
Câu trả lời là có. Bằng thạc sĩ hệ vừa học vừa làm đủ điều kiện để đăng ký chương trình đào tạo tiến sĩ, với điều kiện đáp ứng các yêu cầu tuyển sinh của cơ sở đào tạo tiến sĩ (xếp loại bằng thạc sĩ, ngoại ngữ, đề cương nghiên cứu). Pháp luật không có quy định nào giới hạn người có bằng thạc sĩ hệ vừa học vừa làm khi đăng ký tiến sĩ.
Pháp luật không có quy định nào giới hạn người có bằng thạc sĩ hệ vừa học vừa làm khi đăng ký tiến sĩ
5. Thực tế tuyển dụng: Nhà tuyển dụng có phân biệt không?
Về mặt pháp lý, câu trả lời là không. Nhưng thực tế tuyển dụng đôi khi phức tạp hơn. Người học cần hiểu rõ cả hai phía để đưa ra quyết định thực tế.
5.1. Quy định pháp luật không phân biệt
Từ năm 2019, bằng thạc sĩ không còn ghi hình thức đào tạo. Cơ quan nhà nước và doanh nghiệp không có cơ sở pháp lý để từ chối hoặc đánh giá thấp hơn bằng thạc sĩ hệ vừa học vừa làm so với hệ chính quy. Điều này được bảo đảm bởi Luật Giáo dục đại học sửa đổi 2018.
5.2. Thực tế tuyển dụng tư nhân và nhà nước
Ở khu vực nhà nước, bằng thạc sĩ hệ nào cũng được tính ngang nhau khi xét nâng ngạch, bổ nhiệm hay tăng lương.
Trong khu vực tư nhân và doanh nghiệp lớn, nhà tuyển dụng thường quan tâm nhiều hơn đến uy tín của cơ sở đào tạo, kết quả học tập và kinh nghiệm làm việc thực tế hơn là hình thức đào tạo. Người tốt nghiệp hệ vừa học vừa làm nhưng có nhiều năm kinh nghiệm liên quan thường được đánh giá tốt hơn người học chính quy thiếu kinh nghiệm thực tiễn.
Ở khu vực nhà nước, bằng thạc sĩ hệ nào cũng được tính ngang nhau khi xét nâng ngạch, bổ nhiệm hay tăng lương
6. Nên chọn học thạc sĩ chính quy hay tại chức?
Không có đáp án đúng chung cho tất cả. Lựa chọn phụ thuộc vào hoàn cảnh và mục tiêu của từng người.
Nếu bạn chưa đi làm, muốn tập trung nghiên cứu sâu hoặc có kế hoạch theo đuổi con đường học thuật, hệ chính quy là lựa chọn hợp lý hơn. Thời gian học tập trung giúp bạn đào sâu kiến thức nhanh hơn và xây dựng mối quan hệ học thuật chặt chẽ hơn với giảng viên và bạn học.
Nếu bạn đang đi làm và không muốn gián đoạn công việc, hệ vừa học vừa làm mang lại sự linh hoạt cần thiết. Bạn vừa học vừa tích lũy kinh nghiệm, vừa duy trì thu nhập. Bằng tốt nghiệp có giá trị tương đương, điều quan trọng là bạn học ở đâu và học được gì.
Sự khác nhau giữa thạc sĩ chính quy và tại chức là gì nằm ở hình thức và thời gian học, không phải ở giá trị bằng cấp hay nội dung chương trình. Cả hai đều đòi hỏi nỗ lực thực sự, đặc biệt ở giai đoạn thực hiện luận văn.
Lựa chọn phụ thuộc vào hoàn cảnh và mục tiêu của từng người.
Dù chọn hệ nào, nhiều học viên vẫn gặp khó khăn ở phần luận văn thạc sĩ, khi vừa phải đảm bảo chất lượng nghiên cứu vừa phải chạy đua với thời hạn bảo vệ. Nếu bạn đang trong tình huống đó, Bmentor có thể đồng hành cùng bạn từ giai đoạn xây dựng đề cương đến hoàn thiện bản thảo theo đúng yêu cầu của hội đồng. Liên hệ ngay cho đội ngũ Bmentor để được tư vấn miễn phí và cụ thể hơn.
